Eŭroponto	Witryna międzyregionalna

 Wypowiedzi o języku międzynarodowym

Endre Ady (1877-1919), poeta węgierski

      Życie nasze znajduje swe wybawienie tylko w internacjonalizmie. Życie będzie coraz bardziej skomplikowane i cięższe. Nie będziemy mieli czasu na studia językowe. Należy więc czynić starania, aby prócz języka ojczystego nauczyć się również wspólnego...

Kazimierz Ajdukiewicz ( ), logik i filozof

     Trudno przypuścić, żeby mogło dojść do zgody co do tego, który z żywych języków naturalnych miałby stać się językiem uniwersalnym. Względy prestiżowe, a może nawet i inne, stanęłyby na przeszkodzie w osiągnięciu zgody na desygnowanie którego z języków narodowych do roli języka uniwersalnego.
     Wydaje się więc, że jakkolwiek więcej korzyści przyniosłoby rozpowszechnienie na całej kuli ziemskiej któregoś z języków naturalnych niż rozpowszechnienie języka sztucznego, to jednak tylko plan podniesienia jakiegoś języka sztucznego do rzędu języka uniwersalnego może mieć szanse powodzenia.
     [...] aby się ten język przyjął, trzeba absolwentom szkól, w których języka tego nauczano, dostarczyć okazji i bodźca do posługiwania się nim. Trzeba ów język sztuczny uczynić w przybliżeniu tak atrakcyjnym, jak wielkie języki naturalne. To zadanie stawia sobie właśnie ruch esperantystów. Życzę mu więc powodzenia w tym trudnym przedsięwzięciu.

Henri Barbusse (1873-1935), pisarz francuski

     Różnojęzyczność - jest to jeden z powodów rozdrobnienia proletariatu, hamujący urzeczywistnienie hasła: „Proletariusze wszystkich krajów łączcie się!“
    My socjaliści winniśmy wyciągnąć nasze obie ręce, aby wziąć ten klucz, czyniący cuda, który otwiera każdemu cały świat. Kluczem tym jest esperanto, w którym zawarte są wszystkie wartości i w którym nagromadzone jest wszelkie dobro.

Jan Niecisław Baudouin de Courtenay (1845-1929), najwybitniejszy polski językoznawca

...Nie podobna też pominąć niezaprzeczonej wyższości języka esperanto nad językami „naturalnymi“, pod względem prawidłowości i jasności układu.
   W języku esperanto mamy zupełną koordynację pisma i wymawiania. Nie ma tu trudności ortograficznych, nagromadzonych w pisanych językach „naturalnych“, dzięki historii i przypadkowości nawarstwień. Wskutek tego język esperanto cechuje prawie absolutna przejrzystość, obca językowi „naturalnemu“.
   Na pierwszym planie należy postawić korzyści z języka „sztucznego“ dla umysłowości ludzi, posługujących się tym narzędziem obcowania międzynarodowego Nie potrzebując uczyć się rozmaitych języków obcych, zyskuje się wiele czasu na przyswojenie sobie wiedzy w zakresie nauk. Prawidłowość zaś układu języka „sztucznego“, panująca w nim zasada distinguenda distinota* wzmacnia jasność myślenia i pomaga do wyrobienia sobie trzeźwego światopoglądu.

* rozróżnia się to, co powinno być rozróżnione

Odo Bujwid (1857-1942), bakteriolog

Józef Chałasiński (), socjolog

     Prof. L. Infeld pisał o Einsteinie, że na jego angielszczyznę nie składało się więcej niż 300 słów. A angielszczyzna jest przecież językiem Stanów Zjednoczonych Ameryki, które znakomity uczony wybrał sobie na swoją ojczyznę i gdzie mieszkał od 1933 r. do śmierci w 1955 r. W tym kraju Einstein żył i pracował twórczo w swojej dziedzinie naukowej, nie mówiąc językiem tego kraju. Ta nader skromna znajomość angielskiego nie przeszkadzała Einsteinowi w zajmowaniu znakomitego miejsca również wśród fizyków tego kraju, jak  w ogóle w świecie fizyki współczesnej.
    Jakim światowym językiem posługiwał się Einstein, zdobywając sławę wśród znawców tej dziedziny nauki, którą sam uprawiał? Tym językiem był – naukowy język fizyki. Każda nauka wytwarza taki język, a w tym historycznym procesie przodują nauki ścisłe z matematyką na czele.
    Jeżeli świat staje się jeden wskutek postępu nauki i techniki, to wydaje się – logicznie myśląc – że idea jednego międzynarodowego języka powinna być najbliższa środowiskom nauki i techniki w jak najbardziej rozwiniętych i nowoczesnych dziedzinach.
   Dlaczego uczeni w naukach ścisłych, tak wrażliwi na racjonalne postępowanie w swoich dociekaniach naukowych, nie mieliby równie racjonalnie działać dla upowszechnienia jednego języka międzynarodowego? Dlaczego matematycy, fizycy, logicy i technicy nie mieliby uczynić esperanta swoim językiem międzynarodowym, językiem swoich międzynarodowych kongresów i spotkań?

Konstanty Ciołkowski,

Benedykt Dybowski (1833-1930), zoolog

... La tradukaĵoj de naciaj poetoj kaj la provoj de la originala esperanta poezio, la tradukoj de sciencaj verkoj kun plej diversa enhavo... pruvis sendube, ke Esperanto povas konkuri kun la aliaj lingvoj (naciaj), ĉar ĝi estas preta perilo por la esprimado de la plej subtilaj sentoj de nia koro, plej noblaj ideoj, plej komplikaj problemoj de la scienco, kaj eĉ de la plej malfacile kompreneblaj filozofiaj elpensaĵoj de la granda filozofo Hegel...

Albert Einstein (1879-1955), fizyk i filozof

    Esperanto jest najlepszym rozwiązaniem idei języka międzynarodowego.

Jacek Fedorowicz (1937-), satyryk i aktor

      W całej rozciągłości poperam propozycję Związku Esperantystów w sprawie wprowadzenia tego jezyka do szkół na całym świecie. Byłoby to niebywałym ułatwieniem w mojej pracy. Powszechność esperanta umożliwiłaby nieograniczoną wymianę międzynarodową programów rozrywkowych. Właśnie w telewizyjnych programach rozrywkowych esperanto mogłoby stać się “językiem panującym“ bez najmniejszego uszczerbku dla efektu artystycznego! Gorąco poperam i mam nadzieję, że jeszcze tego dożyję.

      Mi plene subtenas la proponon de la Universla Esperanto-Asocio pri la afero de enkonduko de la internacia lingvo en la lernejojn de la tuta mondo. Tio ĉi estus eksterordinara faciligo en mia laboro. La universaleco de Esperanto ebligus senliman interŝanĝon de la distraj programoj. Ĝuste en la televidaj distraj programoj Esperanto povus fariĝi „lingvo reganta“ sen eĉ plej eta malavantaĝo por la artisma efiko. Mi varme subtenas kaj mi esperas, ke mi ankoraŭ ĝisvivos tion.

Karol Fourier (1772-1837), filozof francuski

      Wszystkie języki oddadzą swe najcenniejsze pierwiastki językowi jedności, który będzie czymś bogatym i przepięknym, jedynie godnym ludzkiej społeczności, albowiem zjednoczy on w sobie geniusz wszystkich narodów" (Théorie de l'unité universelle).

Maksym Gorki (1868-1936), pisarz rosyjski

Opinia konserwatywna uparcie udowadnia. że esperanto to utopia. Prawdziwa, rozwijająca się rzeczywistość powoli, lecz coraz energiczniej obala opinię konserwatystów.

Janusz Groszkowski (1898-1984), radioelektronik

    Z dydaktycznego punktu widzenia nauczanie języka międzynarodowego uważam za słuszne i celowe. Esperanto jest przecież uważane za jeden ze środków w nabywaniu wykształcenia ogólnego i rozwijaniu idei humanistycznych, w zacieśnianiu przyjaźni między ludźmi reprezentującymi różne kręgi geograficzne i liczne środowiska kulturalne czy społeczne.
    Sam w czasach szkolnych żywo interesowałem się tym językiem. [...] Oczywiście czytałem bardzo dużo, korespondowałem i miałem przyjaciół w dziesiątkach krajów. [...] Znam esperanto, język międzynarodowy, jako język nader prosty w swej gramatyce, mający logicznie uproszczone słowotwórstwo, a wyrazy w dużej mierze oparte na źródłosłowach międzynarodowych.
     Odnowiony po wielu latach kontakt z esperantem ożywił też zainteresowanie moje tym językiem; w miarę więc możliwości z zainteresowaniem śledzić będę dalszy rozwój esperanta i osiągnięcia esperantystów – dezirante al ćiuj verdstelanoj sukcesojn kaj rapidan disvastiĝon de Esperanto.

Stanisław Helsztyński (1891-1986), neofilolog, historyk literatury angielskiej i amerykańskiej, szekspirolog

       Znane są mi teoretyczne zastrzeżenia przeciw językowi esperanto, ale  – nie podzielam ich; system lingwistyczny, stworzony przez Ludwika Zamenhofa, opiera się na zasadniczych, gramatycznych i leksykalnych, elementach języków europejskich, a ma nad nimi tę zaletę, że nie jest obarczony balastem gramatyk historycznych. Co ważniejsze, język esperanto okazał się w praktyce pożyteczny i żywotny.
    Każda próba, która dąży do usunięcia trudności językowych pomiędzy narodami, zasługuje na uwagę i poparcie. Wiek atomowy, wiek dynamicznych przeobrażeń, wymaga rewolucyjnych metamorfoz również w dziedzinie wspólnego języka między narodami.

Jean Jaurés (1859-1914), socjalista, polityk i filozof francuski

Esperanto - to łacina demokracji.

Otto Jespersen (1886-1943), językoznawca duński

Najlepszym językiem międzynarodowym będzie taki, którego najszersze masy ludności mogą najłatwiej się nauczyć.

Kartezjusz (1596-1650), filozof i matematyk francuski

Sztuczny język jest możliwy i można znaleźć naukę ujmującą jego zasady. Przy pomocy tego języka chłop sądzić będzie o sensie spraw łatwiej, niż obecnie czynią to filozofowie.

Zenon Klemensiewicz (1891-1969), językoznawca i pedagog

    Początki moich zainteresowań językiem i organizacjami esperanckimi – jeśli dobrze pamiętam – sięgają okresu gimnazjalnego w Nowym Sączu, kiedy miałem 14-15 lat. Kilku moich kolegów zapaliło się do esperanta, razem godzinami rozmawialiśmy tym językiem i jak większość prowadziliśmy korespondencję z całym światem. Owocem tych zamiłowań do języka a także do samej literatury był mój debiut, i to podwójny: jako esperantysty i jako miłośnika polskiej literatury, bowiem w piśmie esperanckim „Tra la mondo“ ponad 54 lata temu zamieściłem tłumaczenie noweli H. Sienkiewicza „Na Olimpie“. W następnych latach tłumaczyłem „Strasznego dziadunia“ M. Rodziewiczówny. Miałem już sporo tego przekładu, ale całości nie ukończyłem; później rękopis zaginął. W roku 1909 wchodzę w nowe grono studentów-esperantystów na Uniwersytecie Jagiellońskim. Było nas kilkunastu, a patronem naszego kółka był sam profesor Odo Bujwid. Później kilkuletnia służba wojskowa, a następnie praca naukowa nie pozwoliły mi już na czynny powrót do esperanta i na kontakty z esperantystami.
   Jak oceniam esperanto, jako język, ze stanowiska lingwisty? Z pewnością wysiłek lingwistyczny dra Zamenhofa był niewątpliwie wielki i owocny, co uznał już m. in. największy polski językoznawca prof. dr Jan Ignacy Baudouin de Courtenay. W ramach mojej naukowej kompetencji mogę wypowiedzieć się na temat lingwistycznego aspektu tego międzynarodowego języka. Z pewnością ma on olbrzymią doniosłość, bo esperanto jest przede wszystkim wytworem rozsądnej produkcji lingwistycznej. Esperanto opiera się na gramatycznych i leksykalnych podstawach języków indoeuropejskich, które są w użyciu wielu milionów ludzi. Z gramatycznego systemu różnych tych języków dokonał twórca esperanta, Polak – dr Zamenhof, umiejętnego wyboru tego, co im wspólne a najprostsze, i poddał bezwyjątkowym prawidłom. Niewielki zasób głosek, wchodzący w system fonologiczny esperanta, występuje w bardzo wielu językach naturalnych. Stąd ich wymawianie nie nastręcza trudności. Ale bodajże największe ułatwienie znajdujemy w opanowaniu słownictwa, dzięki dwu założeniom jego budowy: rozwiniętemu systemowi formantów sufiksowych oraz prefiksowych.
    Obok wywodzenia nowych wyrazów od podstawowego rdzenia, czyli tzw. derywacji, odgrywa w leksykalnym budownictwie esperanta wielką rolę zespalanie rdzeni w wyrazach złożonych, czyli tzw. kompozycja. [...] W tym zakresie ma się wielką swobodę kombinowania dwurdzennych lub nawet i więcej rdzennych konstrukcji, uwarunkowanych tylko jednoznaczną zrozumiałością; wedle moich obserwacji jest tu szerokie i wdzięczne pole indywidualnego wyrazotwórstwa.
   Motywem natury emocjonalnej zachęcającym Polaków do upowszechnienia esperanta powinno być to, że ten język międzynarodowy zrodził się, prawie osiemdziesiąt lat temu, na polskiej ziemi, że jest dorobkiem kultury polskiej.

Leszek Kołakowski (1927-), filozof i publicysta

       Sytuacje społeczne, które nas skłaniają do zainteresowania kwestią języka międzynarodowego są znane powszechnie i mówić o nich nie warto. Jest bowiem jasne, do jakiego stopnia wielojęzyczność świata utrudnia życie zbiorowe. Wiadomo jednak, że idea, która zrodziła esperanto, była nie tylko – by tak rzec – technicznej, ale także ideologicznej, że więc chodziło nie tylko o stworzenie narzędzia usprawniającego komunikację słowną, ale także narzędzia, sprzyjającego poczuciu solidarności powszechnej ludzi i złagodzenia fanatyzmów narodowych czy rasowych, których istnienie w jakiś stopniu wzmacniane jest barierą odrębności lingwistycznych. Stąd naturalna i spontaniczna sympatia, jaką idea Zamenhofa budziła u wszystkich ludzi, którym była bliska cenna utopia powszechnego braterstwa.
   Uczyłem się esperanta we wczesnej młodości i pamiętam, że przeczytałem jedną książkę w tym języku (było to „Życie Jezusa“ Papiniego). Dziś zapomniałem, mógłbym jednak, sądzę, przy niewielkim nakładzie wysiłku odtworzyć znajomość tej mowy.

Jan Amos Komeński (1592-1670), pedagog, biskup Jednoty Braterskiej

Pozostaje zatem... żaden bardziej skuteczny środek, aniżeliby pojawił się język nowy, niż wszystkie już znane:
1. łatwiejszy, którego można by się nauczyć bez straty czasu i meritum sprawy;
2. przyjemniejszy, aby można się było go uczyć z radością;
3. doskonalszy,... tak, by pomógł w zrozumieniu sensu spraw.
„Via lucis”

Janusz Korczak (1878-1942), pedagog

Tadeusz Kotarbiński (1886-1981), filozof, logik i prakseolog

    Esperanto, którego twórca działał na polskiej ziemi, nie mieści się bez reszty w zakresie terminu „język sztuczny“, składa się bowiem z elementów języków etnicznych, a języki żywe  – indoeuropejskie  – były jego wzorem, Niemniej jest to najracjonalniejszy ze znanych mi języków. Studiowałem jego gramatykę i uczyłem się słówek, czytałem utwory wydawane w tym języku, uczyłem się także tekstów na pamięć.
     Inicjator języka esperanto, dr Zamenhof, miał ambicję stworzenia języka jak najbardziej racjonalnego. Sądził pono np., że wyeliminuje całkowicie możliwość popełnienia ekwiwokacji w tym języku przez niedopuszczenie do powstawania homonimów i synonimów. Tymczasem rozwój esperanta przyniósł długą listę zarówno homonimów, jak i synonimów.
    Uważam, że zasada jedno słowo  – jedno znaczenie, zastosowana do języka jako postulat, bardzo zubożyłaby język. Język stosujący tę zasadę nie byłby językiem literackim. W literaturze pięknej, a zwłaszcza w poezji, nie chodzi tylko o przekazywanie sensu, myśli, pojęć, lecz i o stwarzanie pewnych asocjacji umożliwiających przekazywanie obrazów i stanów emocjonalnych; synonimy i różne odcienie znaczeniowe odgrywają tu niemałą rolę.
     Przyszłość pokaże, czy esperanto ustali się jako język programowo dość ograniczony leksykalnie, natomiast odznaczający się wyjątkowo prostymi i przejrzystymi zasadami struktury, co by go mogło uczynić dobrym pomocniczym językiem światowym do porozumiewania się w podróży, handlu itp.; czy raczej rozwinie się jako bogaty lecz nie wolny od przypadkowości język filologiczny, język literatury, sztuki i nauki, doganiający w swych możliwościach ekspresji historyczne języki europejskie.
   W którymkolwiek jednak rozwój pójdzie kierunku. mogę zapewnić, że zapytany o zdanie, chętnie będę usiłował przyczynić się do powodzenia sprawy esperanta, Niemałej wszak doniosłości jest fakt, że esperantu obcy jest rasizm, język ten nie drażni niczyich narodowościowych ambicji. Neutralność esperanta pod tym względem  – obok uderzającej bądź co bądź prostoty  – to największy walor w sprawie bratania się narodów zamieszkujących wszystkie kontynenty. Uważam sam język, jak i organizacje esperanckie za bardzo korzystne i pożyteczne zjawisko społeczne.

Kazimierz Krukowski ps. Lopek (1901-1984), aktor kabaretowy, rewiowy i filmowy, piosenkarz, konferansjer, reżyser i autor tekstów

W sprawie wprowadzenia esperanta do szkół nie mogę być obiektywny, ponieważ ojciec mój, dr Stanisław Krukowski, był zapalonym esperantystą, bliskim współpracownikiem Ludwika Zamenhofa w tej dziedzinie. U ojca mego uczył się i nauczył esperanta Julian Tuwim.  A zatem popieram gorąco!

Pri la afero de enkonduko de Esperanto en la lernejojn mi ne povas esti objektiva, ĉar mia patro, d-ro Stanisław Krukowski, etis fervora esperantisto, proksima kunlaboranto de Ludoviko Zamenhof en tiu ĉi sfero. Ĉe mia patro lernis kaj ellernis Esperanton Julian Tuwim. Kaj do – mi varme subtenas.

Gottfried Wilhelm Leibnitz (1646-1716), filozof i matematyk

Antoine Meillet (1866-1936), językoznawca francuski

Możliwość stworzenia języka sztucznego, łatwego do zrozumienia, i fakt, że języka tego można używać z korzyścią dla siebie, zostały wykazane w praktyce. Wszelka dyskusja teoretyczna jest zbyteczna: esperanto zaczęło funkcjonować...

Max Müller (1823-1900), najwybitniejszy lingwista XIX wieku

Miałem często okazję wypowiedzieć swoją opinię o wartości różnych prób języka światowego, każdy z nich ma swoje właściwe dobre i złe strony, lecz z pewnością muszę postawić język esperanto na najwyższe miejsce wśród jego rywali.

Izaak Newton (1642-1727), matenatyk i fizyk

Fryderyk Nietzsche (1844-1900), filozof niemiecki

Dlaczego istnieje nauka o języku, jeśli nie dlatego, aby stworzyć język ogólny

Papież Pius X (1835-1914)

Widzę  w języku esperanto cenny środek do utrzymania łączności pomiędzy katolikami całego świata.

Maryla Rodowicz, piosenkarka

    Możność porozumienia się wspólnym językiem zbliży niewątpliwie wszystkie narody i wpłynie na pogłębienie przyjaźni między nimi. Wspólny język zbliża młodzież, niech więc wspólny międzynarodowy język łączy ludzi jak piosenka!

     La eblo interkompreniĝi per la komuna lingvo sendube interproksimigos ĉiujn naciojn kaj influos je pliprofundiĝo de la amikeco inter ili. La komuna lingvo interproksimigas la junularon, la komuna internacia lingvo ligadu do la homojn kiel la kanzono!

Romain Rolland (1866-1944), pisarz francuski, laureat nagrody Nobla

     Aby narody mogły się zrozumieć, muszą się najpierw porozumieć. W tym celu muszą mieć wspólny język. I dlatego należy uczynić wszystko, aby esperanto stało się językiem ludzkości, środkiem porozumienia jednego narodu z drugim. Dla ludów, z których każdy od stuleci był ograniczony do ram swego języka i zamknięty w murach swej narodowości, esperanto musi się stać pomostem do wzajemnego zrozumienia i zbliżenia.
   Esperanta należy nauczać obowiązkowo w każdej szkole średniej. Nie do pomyślenia są stałe, poważne stosunki bez esperanta. Esperanto przywraca zdolność słuchu tym głuchym. którzy przez stałe stulecia pozostawali w więziennych granicach swych języków narodowych.

Ada Sari (1886-1968), artystka operowa i pedagog

   Uważam już samą ideę wspólnego języka za nadzwyczajną, Jeden język na całym świecie – to jedna z najcudowniejszych zdobyczy ludzkości. Porozumiewanie się międzynarodowym językiem niewątpliwie usunęłoby wiele trudności, które oddzielają, oddalają od siebie narody. Niezaprzeczalnym jest fakt, że dziś – bardziej niż kiedykolwiek – potrzebna jest nam jedność we wszystkich poczynaniach. O wiele łatwiej byłaby ona osiągalna. gdyby już powszechnie używany był język międzynarodowy.
    W domu, w latach młodzieńczych, esperantem zainteresowało mnie dwóch Edwardów – ojciec i starszy brat. Wróciłam akurat do Starego Sącza z Rzymu, gdzie debiutowałam jako artystka operowa. W tym okresie (rok 1912) otrzymałam zaproszenie do wzięcia udziału w koncercie podczas 8-ego Światowego Kongresu Esperantystów w Krakowie. Szybko nauczyłam się tekstów i, pamiętam dobrze, śpiewałam przed międzynarodową publicznością trzy pieśni Mieczysława Karłowicza. To było moje pierwsze oficjalne zatkniecie się z esperantystami. Bezustanne, następujące jedne po drugich liczne koncerty, tournée po Europie i Ameryce uniemożliwiły mi na żywsze kontynuowanie miłych początków.
     Muszę przyznać, że zawsze zadziwiała mnie literacka i użyteczna wartość esperanta, co jest najpoważniejszą gwarancją powszechnego i należnego powodzenia. Niejedna już „utopia“ stała się dziś faktem dokonanym. Tak też i wielojęzyczność, rozbijająca świat, winna być jak najrychlej obalona przez esperanto i na korzyść prawdziwego zbliżenia i zbratania wszystkich ludzi oraz prawdziwego postępu.

Adam Schaff (1913-), filozof

   Sprawa jedności językowej, o której ludzie marzą od dawna, staje się dziś koniecznością życiową, zagadnieniem praktycznym. Trudno przesądzić, jak zostanie ta jedność osiągnięta: czy poprzez upowszechnienie jednego z języków naturalnych, czy też poprzez stworzenie języka sztucznego, przyjętego przez wszystkich. W każdym razie wydaje mi się rozsądne, by nie czekać z tą sprawą wiekami, aż zwycięży ewentualnie któryś z języków naturalnych. Przynajmniej jako język pomocniczy, służący potrzebom powszechnego porozumiewania się, należy już dziś wprowadzić język międzynarodowy. Droga ku temu jest prosta: odpowiednią uchwałą Organizacji Narodów Zjednoczonych można zobowiązać wszystkie państwa członkowskie do uczenia takiego języka w szkołach różnego stopnia. Cóż za fantastyczny postęp w porozumiewaniu się ludzkości można by osiągnąć tą drogą!

   Idee esperantystów  – to cel piękny i szlachetny, o który nie tylko warto, ale należy walczyć.

Witold Taszycki (1898-1979), językoznawca

      Zetknąłem się z esperantem okrągło licząc 50 lat temu, jeszcze przed I wojną światową. Poznałem jego strukturę gramatyczną i spory zasób słownictwa. A potem różne sprawy tego świata spowodowały, żem przerwał naukę esperanta.
   W moim przekonaniu zasługuje esperanto jak najbardziej na poparcie i rozpowszechnienie. Ma przy tym swoją wymowę fakt, że przetrwało i w cień odsunęło inne języki międzynarodowe. Przemawia on moim zdaniem na korzyść właśnie esperanta. Próbę czasu wytrzymało doskonale. Nie ulega dla mnie wątpliwości, że przy umiejętnej propagandzie przyszłość przyniesie mu nowe sukcesy.

Kazimierz Przerwa Tetmajer (1865-1940)

Josip Broz Tito (1892-1980)

    Smatram da esperanto može mnogo doprinjeti u ostvarivanju ciljeva UNESKO-a i uopšte o zbližavanju raznih naroda. Ravnopravnost, jedna od osnovnih postavki Organizacije Ujedinjenih nacija, treba da važi i u pitanju jezika. Veliki narodi nastoje malim da nature svoj jezik. Danas u svijetu vrlo mnogo ljudi govori, na primjer, engleskim jezikom; međutim, to nema nikakve veze sa pitanjem međunarodnog jezika. Esperanto je, međutim, neutralan, on ima univerzalan karakter.

   U danošnjoj borbi za mir u svijetu koja pretpostavlja zbližavanje i razvijanie najsvestranije saradnje između svih zemalja, bez obzira na društvene sisteme pojedinih zemalja, znatna uloga pripada i esperanto-pokretu. Naročito značajan doprinos esperanta može da bude u razvijanju kulturne saradnje, jer se time, pored ostalog, stvaraju uslovi i za političku, ekonomsku i svaku drugu saradnju, kojoj danas teže sve napredne i miroljubive snage u svijetu.

Lew Tołstoj (1828-1910), pisarz rosyjski

    Łatwość nauczenia się esperanta jest taka, że otrzymawszy gramatykę esperancką, słownik i artykuły pisane w tym języku, mogłem już, nie więcej jak po dwu godzinach nauki, jeżeli nie pisać, to swobodnie czytać w tym języku. W każdym razie trudy, jakie poniesie każdy człowiek naszego świata europejskiego, poświęcając trochę czasu na nauczenie się esperanta, są tak małe, rezultaty zaś, które mogą z tego wyniknąć, tak wielkie, że nie należy wstrzymywać się od wykonania tej próby.

 Julian Tuwim (1894-1953), poeta polski

    Pragnę gorąco, aby rezolucje Krajowego Zjazdu Esperantystów dały się szybko zrealizować i w ten sposób przyspieszyły urzeczywistnienie pięknej, pożytecznej idei pomocniczego języka międzynarodowego. (z depeszy do Zjazdu Esperantystów w 1948 r.)
    Do języka międzynarodowego esperanto mam głęboką sympatię i prawdziwy podziw, Również obecnie czytam gazety esperanckie. (z audycji radiowej w dniu 23 grudnia 1951 r.)

Melchior Wańkowicz (1892-1974), pisarz i publicysta

   Nowe cywilizacje dochodzą do głosu, proces westernizacji świata został kulturowo wstrzymany; eksperymenty z francuskim jako językiem uniwersalnym XVIII wieku, z angielskim jako takimże XIX wieku już nie mają żadnych szans powodzenia. Świat idzie ku Cywilizacji Uniwersalnej, której łącznikiem może być tylko język uniwersalny. Aczkolwiek w swej noweli fantastycznej „W roku 2010“ przewiduję korzystanie z esperanta, jakkolwiek przewiduję, że hymnem państwowym na księżycu będzie:
Oni manĝas, trinkas, bruas.
Fumo, danc', fiboĉ' petola.*
to nie będąc lingwistą, nie umiem wycenić esperanta. Jednak jako publicysta, który powąchał nieco socjologii i szerszego świata, z całą pewnością mogę przypuszczać, że język uniwersalnego porozumienia nadchodzi wielkimi i szybkimi krokami.

* „Jedzą, piją, lulki palą, tańce. hulanka, swawola...“ z ballady Adama Mickiewicza „Pani Twardowska“.

Wolter (1694-1776), filozof francuski

    Mnogość języków jest jednym z największych nieszczęść życia

Bibliografia:
Isaj Dratwer: Wypowiedzi ludzi wybitnych o języku międzynarodowym. Warszawa 1952
Isaj Dratwer: Pri Internacia Lingvo dum jarcentoj. 1970
Zenon Klemensiewicz: Czy warto się zajmować esperantem? Warszawa 1965
Jan Amos Komenský, Via lucis, Praha 1961 [wg pierwszego wydania łacińskiego, Amsterdam 1668]
Boriša Milićević: Medjunarodni jezik esperanto - Novi Sad, 1979
Pola Esperantisto [Esperantysta Polski]
Walerian Włodarczyk: Esperanto? Wypowiedzi wybitnych polskich intelektualistów. Warszawa 1964

---

Aktualizacja: marzec 2008	Napisz do Europonto		Kodowanie: Unikodo UTF-8
Aktualigo: marto 2008	Bonvolu skribi al Eŭroponto		© SEA & Worsten 2004

---